Onderzoek dat bijdraagt

De domeinen Healthy living & better healthcare, Connected communities en Sustainable environment staan centraal in ons onderzoek. Daarbinnen richten we ons op de thema’s Shaping our world with smart materials; Improving health care by personalised technologies; Engineering for a resilient world; Engineering our digital society en Creating intelligent manufacturing systems.

Versterken van het fundament

In 2022 is de wetenschappelijke organisatie op verschillende manieren versterkt; de wetenschappelijke staf is gegroeid en nieuwe hoogleraren zijn benoemd (zie bijlage Oraties en afscheidsredes). Uit de sectorplannen Bèta en Techniek zijn in 2022 bijna alle posities ingevuld. Het Bestuursakkoord 2022 heeft ruimte gecreëerd voor nieuwe, aanvullende sectorplannen. Hoewel de sectorplannen primair het disciplinaire fundament versterken, zijn ook deze gericht op maatschappelijke uitdagingen. De UT is betrokken bij de sectorplannen voor Social Sciences & Humanities, Bèta II (aard- en milieuwetenschappen) en Techniek II met aanvullende wetenschapsdomeinen. Ter versterking van deze domeinen ontvangt de UT jaarlijks ruim 2.8 miljoen euro. In 2023 wordt een aanvullende investering van in totaal € 140 miljoen verwacht. Gezamenlijk betekent dit een structurele investering van € 200 miljoen door OCW in de wetenschappelijke basis van Nederland.

Daarnaast ontvangt de UT budget voor starters- en stimuleringsbeurzen. Het door OCW toegezegde budget is echter ontoereikend om elke onderzoeker die hiervoor in aanmerking komt van een beurs te voorzien. Dat maakt dat er intern keuzes gemaakt moeten worden over de verdeling van de beurzen. Daarbij is het van belang om de doelstelling van het instrument – namelijk verlagen van de werkdruk en het versterken van ongebonden onderzoek – centraal te stellen, en bovendien op een transparante en eerlijke wijze te bepalen hoe de middelen worden verdeeld.

Wetenschappelijke en maatschappelijke impact

Robotica

Vanuit fundamenteel wetenschappelijk onderzoek creërt de UT impact. In 2022 verschenen 2.431 refereed publicaties in de vorm van artikelen, conferentiebijdragen en boeken op het gebied van de maatschappelijke domeinen waarin we actief zijn. In 2022 is het ChipTech Twente cluster ontwikkeld. Het chiptekort lijkt een luxeprobleem in de context van andere mondiale crises, maar het speelt op heel veel fronten en heeft ook een geopolitieke component. De EU streeft ernaar om voor chips minder afhankelijk te worden van Azië en de VS. Twente is steeds meer een centrum voor fotonica en halfgeleiders, en wil via de ontwikkeling van chips een bijdrage leveren aan de Europese productie.

In het nieuwe Robotics Centre verbinden we wetenschappelijke met maatschappelijke kennis en wordt mensgerichte robotica veilig, ethisch en effectief geïntegreerd. Het is een initiatief vanuit de faculteiten EEMCS en ET, en werkt actief samen met de overige faculteiten en UT-onderzoeksinstituten. Het centrum verbindt onderzoekers, studenten en partners in de industrie en de samenleving om vervolgstappen in robotoplossingen te zetten in medische, industriële en maatschappelijke domeinen. In 2022 is het Fraunhofer Innovation Platform for Advanced Manufacturing gebouwd. Dit centrum is opgezet om de maakindustrie te ondersteunen bij de digitale transitie en innovatie richting Smart industrie en Industrie 4.0. De kernactiviteiten zijn toepassingsonderzoek, demonstrators en kennisoverdracht. Deze test-before-invest-facilteit biedt productiebedrijven uitgebreide mogelijkheden voor industriële onderzoeksprojecten.

Een greep uit onze extern gefinancierde projecten: 

  • In 2022 zijn Groeifondsvoorstellen gehonoreerd waarin de UT partners is. Dit betreft NXTGEN hightech, PhotonDelta, Einstein Telescope en Impuls Open Leermateriaal. Guus Rijnders, Timo Meinders, Marcel ter Brake en Ton de Jong coördineren de UT-vertegenwoordiging in deze programma’s. Daarnaast waren er toekenningen voor bijdragen aan Duurzame materialen NL, het Groeiplan watertechnologie, NL 2120, het groene verdienvermogen van NL en aan het project Luchtvaart in transitie. Hiermee versterken we de sectoren High tech en materialen, Landbouw-voedsel-land-water en Mobiliteit.

  • Daarnaast zijn we partner geworden in twee nieuwe onderzoeksprogramma’s waarmee we als mede aanvrager Zwaartekrachtsubsidie ontvangen van de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek. Alexander Brinkman is betrokken bij QUMAT waar nieuwe materialen met stabiele quantumtoestanden centraal staan. Hierdoor kunnen bestaande manieren van informatieverwerking krachtiger en energie-efficiënter worden. Matthijs Noordzij is betrokken bij Stress-in-Action: advancing the science of stress by moving the lab to daily life. Door het in kaart brengen van reacties op stress kunnen stress-gerelateerde ziekten worden voorkomen.

  • Het project Arise gaat over een duurzame leefomgeving. In dit project bouwen we samen met andere partijen aan de infrastructuur om alle soorten meercellige flora en fauna in Nederland te identificeren en te monitoren. Eind 2022 werd de eerste pilot-versie gerealiseerd. Dit project wordt mede-gefinancierd uit de Nationale Roadmap Grote Wetenschappelijke Infrastructuur van NWO.

De omzet tweede geldstroom daalde van 29 miljoen euro in 2021 naar 27,1 miljoen euro in 2022. De derde geldstroom steeg van 59,3 miljoen euro in 2021 naar 59,7 miljoen euro in 2022. Het geheel van beide geldstromen daalde met 1,5 miljoen euro van 88,3 euro in 2021 naar 86,8 miljoen euro in 2022.

Aanvraagdruk

Hoeveel tijd moet worden besteed aan het aanvragen van onderzoeksubsidies? Voor de UT is het van belang om haar derde geldstroom te verhogen, en onderzoekers zijn voor de financiering van onderzoek grotendeels afhankelijk van externe fondsen. Maar het aanvragen van deze subsidies kost veel tijd, terwijl het honoreringspercentage laag is. Om te bepalen welke subsidie-instrumenten de beste kansen bieden, worden resultaten van eerdere UT-aanvragen geanalyseerd. De starters- en stimuleringsbeurzen bieden enige verlichting van de aanvraagdruk.

Impact en ondernemerschap

Uit deze wetenschappelijke basis creëren we impact. De economische impact van het UT-onderzoek stond centraal in het rapport dat de 4TU heeft laten opstellen door het bureau Biggar. In 2022 is een met data onderbouwde inschatting gemaakt van de economische impact van ons onderzoek in 2021. De UT was dat jaar goed voor 2.2 miljard euro bruto toegevoegde waarde en 18.690 banen in Nederland. Elke euro publiek geld in de UT genereert acht euro in Nederland. Dit bestaat voor circa de helft uit directe economische effecten van de universiteit en voor de helft uit extra economische effecten van onderwijs, onderzoek en valorisatie.

Een proof of concept is één van de stappen van het ontwikkelproces om van een uitvinding tot een product te komen: de (veelal technische) haalbaarheid van een concept of een idee wordt ermee getoetst. De European Research Council (ERC) stelt subsidies beschikbaar om deze stap in het ontwikkelproces te ondersteunen. Het gaat hierbij om het toetsen van de haalbaarheid van ideeën die zijn voortgekomen uit onderzoek dat eerder door de ERC is gefinancierd. Deze subsidies zijn voorbehouden aan uitvindingen met een ‘breakthrough innovation potential, the potential to drive innovation and business inventiveness and/or tackle societal challenges, and that the proposed expected outcomes are innovative or distinctive compared to existing solutions’. De UT ontving over de gehele looptijd van deze subsidie het hoogste aantal van alle Nederlandse universiteiten (20).

In 2022 kregen zes UT-onderzoekers een ERC: David Fernandez Rivas, Jeroen Rouwkema, Stefano Stramigioli, Ivo Vellekoop, Wiebe de Vos and Alvaro Gomez Marin. Een gerealiseerd proof of concept is behulpzaam bij het aanvragen van een patent (ook: octrooi). In 2022 was de UT betrokken bij 30 octrooiaanvragen, iets meer dan in voorgaande jaren. Andere subsidies steunen de laatste stap richting de markt. In 2022 kregen 13 onderzoekers van de UT een voucher via de subsidieregeling voor Thematische Technology Transfer (TTT) (7 binnen MedTech en 6 bij Smart Systems) en 7 onderzoekers een take-off voucher van NWO. Met deze vouchers kunnen onderzoekers hun business case valideren en zo versneld toewerken naar een spin-off.

Het aantal UT spin-offs steeg van 5 in 2021 naar 6 in 2022. Het betreft ReCarbn BV, Aluvia Photonics BV, Superlight Photonics BV, Flux Robotics BV, FoamPrint3D BV en Impact! op onderwijs B.V. Het Entrepreneurial Researcher Program ondersteunt onderzoekers met een spin-off-idee. Tijdens dit programma ontwikkelen deelnemers kennis en vaardigheden om de resultaten van hun onderzoek om te zetten naar een spin-off bedrijf. Onderwerpen zijn onder andere businessmodellen, marktonderzoek, intellectueel eigendom, pitchen en financiering. 

Aluvia

Aluvia Photonics is een aanvulling op het Twentse fotonica-ecosysteem. De technologie, ontwikkeld door UT onderzoekers Sonia Garcia Blanco en Ward Hendriks, leidt tot fotonisch geïntegreerde circuits die te gebruiken zijn in het ultraviolette golflengte bereik (~200 nm). Fabrieken met biochemische processen, metrologie, UV-lasers, kwantum-computing kunnen hier baat bij hebben. Aluvia is het resultaat van een ontwikkeling die al startte in 2015. Toen kreeg Sonia Garcia Blanco een ERC Consolidator Grant ten behoeve van haar onderzoek. In 2020 volgde een Europese Proof-of-Concept grant voor het testen van de resultaten uit dit onderzoek, zoals boven beschreven. In 2022 werden een nationale en Europese subsidie verkregen om het resultaat nog een stap verder te brengen; een NWO Take-off phase I – subsidie, en een Transition-beurs van de European Innovation Council (EIC). Deze laatste beurs van ruim twee miljoen euro werd gehonoreerd ten behoeve van het valideren van de technologie en het uitwerken van een business case voor de gang naar de markt.

Het Knowledge Transfer Office (KTO) heeft een pilot gedraaid waarbij met behulp van een AI-tool publicaties van onderzoekers op business potentie worden gescout. Mede als gevolg hiervan namen 73 collega's deel aan de Entrepreneurial Research Bootcamps. In totaal 26 onderzoekers van de UT doorliepen het volledige Entrepreneurual Researcher Programma. Een bijzondere vermelding verdient een boek van UT-onderzoeker en ondernemer David Fernandes Rivas over dit onderwerp: Empathic entrepreneurial engineering. Het is een gids om te innoveren en een nieuwe technologie of product te ontwikkelen, gedreven door empathie voor mensen of maatschappelijke sectoren die betere oplossingen nodig hebben.

Novel-T is een samenwerking tussen UT, Saxion en de regionale overheid die nieuwe bedrijven helpt te ontstaan en te groeien en bestaande bedrijven helpt te vernieuwen:

  • Het stimuleren van ondernemerschapsvaardigheden bij studenten en onderzoekers gebeurde tijdens de START bootcamps, de Start Up Talks en gastcolleges. Hiermee zijn 4619 studenten en 390 onderzoekers bereikt. Daarnaast hebben via programma’s als START meer dan 160 teams (uit de studentenpopulatie) hun business case kunnen valideren en zijn 38 nieuwe bedrijven ontstaan. Daarnaast hebben zeker 51 start-ups en scale-ups die in eerdere jaren zijn ontstaan ondersteuning ontvangen bij verdere groei door deelname aan START Advanced, maar ook door het in contact brengen met investeerders in binnen- en buitenland. Voorbeeld hiervan is CES in Las Vegas, Collision in Toronto en Viva Tech in Parijs. Het Grow Programme begeleidt succesvolle start-ups om door te groeien tot sterke bedrijven.

  • Ook trekt Novel-T in 4TU verband (4TU Impact) op. Een hoogtepunt was het gezamenlijke bezoek aan SLUSH waar de finale van de 4TU Challenge plaatsvond. Ruim 180 mensen gingen mee op de missie naar Helsinki. De start-ups uit Twente die aangesloten waren: Codesandbox, SAVR, Managescape, Greenzeen, Flux Robotics, 3D Medical en Pescheck. Ook namen partners als REACH, Windesheim CFE, Adyen, Forward One deel.

  • Via het SMART loket verbindt Novel-T de UT met (MKB) organisaties die innovatie- en expertise vraagstukken hebben. Deze organisaties worden gekoppeld aan studenten van de UT en Saxion. In 2022 zijn er 182 vragen binnen gekomen waarvan 167 succesvol zijn gematcht. In totaal zijn 599 studenten van Saxion en de UT op individueel en teamniveau aan de slag gegaan met deze vraagstukken in de vorm van stages, afstudeeropdrachten, challenges en studieprojecten. Er zijn 85.718 onderzoeksuren besteed en 4901 credits uitgegeven. Het MKB wordt ondersteund door het programma Innovate GO, een programma voor het MKB waarin een bedrijf in korte tijd haar nieuwe product of dienst ontwikkelt tot marktgang. Zo’n 110 MKB-ondernemers werkten in 2022 samen aan ruim 85 nieuwe businesscases.


Meer eerder opgerichte spin-offs waren in 2022 succesvol in het ophalen van investeringen.

  • Quix Quantum, opgericht in 2019 heeft in een investeringsronde een bedrag van 5,5 miljoen euro opgehaald. Hiermee ontwikkelt de start-up een op fotonische technologie gebaseerde quantum computer. Hierdoor neemt de rekenkracht enorm toe. Later in 2022 sloot Quix Quantum een contract met het Duitse Lucht- en Ruimtevaartcentrum voor de levering van de eerste Universele Quantumcomputer. Hiermee was zij het eerste bedrijf in de wereld met een commerciële verkoop van universele kwantumcomputers op basis van licht.

  • IamFluidics, de UT spin-off die technologie ontwikkelt waarmee de productie van kleine druppeltjes en deeltjes tot duizend keer sneller mogelijk wordt, heeft een investering van 4 miljoen euro ontvangen.

  • Robert Passier en zijn collega’s ontvingen een subsidie van € 4 miljoen euro van de EIC-Pathfinder Challenge. Deze subsidie financiert de ontwikkeling van een pompend menselijk minihart en zwemmende menselijke biorobots gehonoreerd aan een consortium bestaande uit twee bedrijven, River BioMedics (RBM, mede opgericht door Robert Passier) en NanoScale systems (Nanoss), de UT en de Universiteit van Malaga (UMA).